ਰਾਜਸਥਾਨ ‘ਚ ਮਿਲਿਆ ਡਾਇਨਾਸੌਰ ਦਾ 20 ਕਰੋੜ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਕੰਕਾਲ, ਕਦੇ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਜੁਰਾਸਕ ਪਾਰਕ

ਰਾਜਸਥਾਨ ‘ਚ ਮਿਲਿਆ ਡਾਇਨਾਸੌਰ ਦਾ 20 ਕਰੋੜ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਕੰਕਾਲ, ਕਦੇ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਜੁਰਾਸਕ ਪਾਰਕ

ਵੀਓਪੀ ਬਿਊਰੋ – ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਜੈਸਲਮੇਰ ਵਿੱਚ ਡਾਇਨਾਸੌਰਾਂ ਤੋਂ 20 ਕਰੋੜ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਕੰਕਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਜੈਸਲਮੇਰ ਦੇ ਮੇਘਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਜੁਰਾਸਿਕ ਪੀਰੀਅਡ ਫਾਈਟੋਸੌਰ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਦਾ ਇੱਕ ਕੰਕਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕੰਕਾਲ ਲਗਭਗ 200 ਮਿਲੀਅਨ (20 ਕਰੋੜ) ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਜੁਰਾਸਿਕ ਪੀਰੀਅਡ ਦੀਆਂ ਚੱਟਾਨਾਂ ਤੋਂ ਫਾਈਟੋਸੌਰ ਜੀਵਾਸ਼ਮ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਖੋਜ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।

ਜਿਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਿੰਜਰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਹੇਠ ਲੈ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਪਿੰਜਰ ਦੀ ਪੂਰੀ ਖੋਜ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਰਵੇਖਣ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਸੀਨੀਅਰ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਡਾ. ਨਾਰਾਇਣ ਦਾਸ ਇੰਖਈਆ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ, ਡਾ. ਵੀ.ਐਸ. ਪਰਿਹਾਰ, ਡੀਨ, ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਅਰਥ ਸਾਇੰਸਜ਼, ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਭਾਗ, ਜੈ ਨਾਰਾਇਣ ਵਿਆਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (ਜੇਐਨਵੀਯੂ) ਜੋਧਪੁਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਟੀਮ ਇਸ ਸਮੇਂ ਜੀਵਾਸ਼ਮ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।

ਜੈਸਲਮੇਰ ਦੇ ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਬ-ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਦੇ ਮੇਘਾ ਪਿੰਡ ਦੇ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ 21 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਇਸ ਪਿੰਜਰ ਬਾਰੇ ਸੂਚਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਭੂਮੀਗਤ ਵਿਗਿਆਨੀ ਡਾ. ਐਨ.ਡੀ. ਇੰਖਈਆ ਮੌਕੇ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਖੋਜ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਜੁਰਾਸਿਕ ਕਾਲ ਦਾ ਜੀਵਾਸ਼ਮ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇੱਕ ਮਾਹਰ ਦੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ, ਡਾ. ਪਰਿਹਾਰ ਨੇ ਜੀਵਾਸ਼ਮ ਦਾ ਨਿਰੀਖਣ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ।

ਡਾ. ਪਰਿਹਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ 201 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ (ਲਗਭਗ 20 ਕਰੋੜ ਸਾਲ) ਪੁਰਾਣੇ ਸੰਘਣੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖ ਦੀ ਕਿਰਲੀ (ਫਾਈਟੋਸੌਰ) ਮਗਰਮੱਛ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਦਾ ਜੀਵਾਸ਼ਮ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਲੰਬਾਈ 1.5 ਤੋਂ 2 ਮੀਟਰ ਹੈ। ਖੋਜ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਹੈ ਕਿ ਫਾਈਟੋਸੌਰ (ਰੁੱਖ ਦੀ ਕਿਰਲੀ) ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸੱਪ ਹੈ, ਜੋ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।

ਟ੍ਰਾਈਸਿਕ ਕਾਲ 251.9 ਤੋਂ 201.4 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਤੱਕ ਚੱਲਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਸਮਾਂ ਪਰਮੀਅਨ-ਟ੍ਰਾਈਸਿਕ ਵਿਨਾਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਡਾਇਨਾਸੌਰ, ਕੱਛੂ, ਕਿਰਲੀਆਂ ਸਮੇਤ ਕਈ ਥਣਧਾਰੀ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪੈਂਜੀਆ ਨਾਮਕ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਮਹਾਂਦੀਪ ਸੀ, ਅਤੇ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਜੀਵ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸੱਪ, ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸਨ।

ਇਸ ਵੇਲੇ, ਮੇਘਾ ਪਿੰਡ ਦੇ ਤਲਾਅ ਦੇ ਨੇੜੇ ਮਿਲੇ ਇਸ ਪਿੰਜਰ ਨੂੰ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਵਾੜ ਲਗਾ ਕੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਡਾ. ਨਾਰਾਇਣ ਦਾਸ ਇੰਖਈਆ ਨੇ ਕਿਹਾ- ਹੁਣ ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਰਵੇਖਣ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਇਸ ਪਿੰਜਰ ਦੀ ਪੂਰੀ ਖੋਜ ਕਰੇਗਾ। ਇਹ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਖੋਜ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਨੂੰ ਇੱਕ ਪੂਰਾ ਪਿੰਜਰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਖੁਦਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਪਿੰਜਰ ‘ਤੇ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁਝ ਹੋਰ ਜੀਵ ਵੀ ਮਿਲ ਸਕਦੇ ਹਨ।